Rijkswaterstaat houdt vast aan de nachtelijke sluiting van het Amsterdam-Rijnkanaal voor schepen groter dan 135 meter en kegelvoerende schepen. Vanaf dinsdag 1 september wordt het kanaal dagelijks tussen 22.00 en 06.00 uur voor deze schepen gesloten. Koninklijke Binnenvaart Nederland (KBN) vindt de maatregel disproportioneel en onvoldoende onderbouwd en zal juridische stappen nemen zodra het formele verkeersbesluit beschikbaar is.
KBN vindt het onaanvaardbaar dat de stremming ondertussen gewoon ingaat. De maatregel is het gevolg van een tekort aan verkeersbegeleiders bij Rijkswaterstaat en geldt tot nader bericht. Rijkswaterstaat kan niet aangeven wanneer voldoende personeel beschikbaar is om de beperking op te heffen.
Tijdens het spoedoverleg van maandag heeft KBN opnieuw concrete alternatieven ingebracht. Het gaat onder meer om een ontmoetingsverbod in de Demkabocht, aanvullende afspraken over snelheid, oplopen en passeren en de inzet van een patrouillevaartuig. Rijkswaterstaat heeft deze voorstellen niet afgewezen, maar onderzoekt ze verder en komt daar morgen, 1 september, op terug.
“Dat is voor ons niet acceptabel. De scheepvaart wordt vanaf morgen acht uur per nacht stilgelegd, met grote gevolgen voor zowel de binnenvaart als de terminals en opslagbedrijven, terwijl Rijkswaterstaat nog onderzoekt of die stremming met andere maatregelen kan worden voorkomen. Dan wordt eerst de zwaarste maatregel ingevoerd en pas daarna verder gekeken naar alternatieve mogelijkheden. Wij vinden dat de verkeerde volgorde”, zegt KBN-voorzitter Ad Koppejan.
Een belangrijk discussiepunt is de positie van kegelvoerende schepen die gevaarlijke stoffen vervoeren. KBN bestrijdt het beeld dat deze schepen vanwege hun lading bij het wegvallen van verkeersbegeleiding automatisch een zodanig risico vormen dat zij niet meer veilig zouden kunnen doorvaren. Schepen die onder het ADN varen, moeten aan strenge technische en operationele veiligheidseisen voldoen.
“Dit zijn juist schepen waarvoor zeer strenge veiligheidsregels gelden. Dat er gevaarlijke stoffen aan boord zijn, is op zichzelf geen onderbouwing om de doorvaart acht uur per nacht te verbieden. Als Rijkswaterstaat vindt dat deze schepen zonder verkeersbegeleiding niet veilig kunnen varen, moet het dat met een concrete risicoanalyse kunnen uitleggen. Die onderbouwing hebben wij vandaag niet gekregen”, aldus Koppejan.
De gevolgen raken bovendien meer dan één deel van de binnenvaart. De maatregel geldt ook voor andere schepen groter dan 135 meter, waaronder koppelverbanden. Schepen die niet verder kunnen, moeten een beschikbare wacht- of ligplaats vinden. Kades kunnen langer bezet blijven en bij heropening om 06.00 uur komt in korte tijd veel verkeer op gang, juist op de locaties waarvan je niet wilt dat ze elkaar daar ontmoeten. Bedrijven aan de wal waarschuwen dat vertraging hierdoor verder kan doorwerken in laad- en losprocessen en de achterliggende logistieke keten.
Rijkswaterstaat heeft tijdens het overleg aangegeven dat meer verkeersbegeleiders nodig zijn om het personeelsprobleem op te lossen, maar kan geen termijn noemen. Ook externe capaciteit is onderzocht. De kosten daarvan spelen volgens Rijkswaterstaat mee in de afweging.
“Een personeelstekort bij Rijkswaterstaat mag niet worden opgelost door een hoofdvaarweg af te knijpen en de gevolgen bij ondernemers en de logistieke keten neer te leggen. Wij accepteren niet dat een maatregel van deze omvang zonder overtuigende onderbouwing voor onbepaalde tijd wordt ingevoerd. Dit tast het vertrouwen aan in de overheid, als zo’n besluit eenzijdig, op korte termijn en zonder veel overleg kan worden genomen. Vandaag is het een kanaal, morgen een brug of een tunnel”, zegt Koppejan.
De bezwaren tegen de nachtsluiting worden inmiddels breed gedeeld. Bedrijven en brancheorganisaties aan de wal hebben zich tegen de maatregel uitgesproken. Ook in de Tweede Kamer zijn schriftelijke vragen gesteld over de noodzaak van de nachtsluiting, de voorbereiding door Rijkswaterstaat en de economische gevolgen voor de sector.
Juridische stappen volgen
KBN kondigde vrijdag al aan naar de rechter te stappen als het spoedoverleg geen oplossing zou opleveren. Die situatie is nu ontstaan. De juridische voorbereidingen zijn getroffen.
Een procedure kan op dit moment nog niet worden gestart, omdat het formele verkeersbesluit waarop de nachtsluiting rust nog niet beschikbaar is. Zodra dat besluit er ligt, zal KBN de juridische procedure starten.
Tegelijk worden de aangedragen alternatieven dinsdag verder met Rijkswaterstaat besproken. Voor KBN is de inzet onveranderd: de nachtsluiting moet van tafel.
