Tijdens het Kamerdebat Maritiem kwam vanuit meerdere fracties een eensgezind beeld naar voren: de binnenvaart staat op punten onder druk, terwijl zij juist onmisbaar is voor verduurzaming en de gewenste modal shift van weg naar water. Kamerleden uit onder meer VVD, SGP, CU, CDA en D66 waarschuwden dat de sector klem dreigt te komen te zitten tussen Europese ambities en nationale uitvoeringsproblemen.
Aan de ene kant wordt van de binnenvaart verwacht dat zij versneld verduurzaamt via Europese verplichtingen zoals RED III, ETS. Aan de andere kant ervaren ondernemers in de praktijk sterk stijgende prijzen van duurzame brandstoffen zoals HVO. Kamerleden waarschuwden dat deze ontwikkelingen ertoe leiden dat schippers noodgedwongen terugvallen op fossiele brandstoffen, waardoor verduurzaming stagneert en de modal shift juist wordt tegengewerkt.
Ook de staat van de infrastructuur baarde de Kamer zorgen. Vanuit meerdere fracties werd benadrukt dat een betrouwbare binnenvaart alleen mogelijk is met goed functionerende vaarwegen, bruggen en sluizen. Kamerleden wezen op het toenemende aantal stremmingen, onvoorspelbare onderhoudsplanningen en veiligheidsincidenten bij beweegbare bruggen en kunstwerken. Dit leidt tot vertragingen, omvaarroutes en economische schade, niet alleen voor de beroepsvaart, maar ook voor de regio’s die afhankelijk zijn van vervoer over water. Volgens de Kamer ondermijnt dit de betrouwbaarheid van de binnenvaart en daarmee haar rol als duurzaam alternatief voor wegvervoer.
Specifiek werd aandacht gevraagd voor de hinderplanning bij werkzaamheden aan vaarwegen. Kamerleden gaven aan dat zowel de beroepsvaart als de recreatievaart te laat of onvoldoende worden betrokken, waardoor knelpunten pas zichtbaar worden wanneer de schade al is ontstaan. Er werd opgeroepen tot meer regie, betere afstemming en duidelijke bestuurlijke bijsturing wanneer plannen in de praktijk vastlopen.
Een terugkerend thema was de regelgeving voor kleine schepen. Kamerleden uitten zorgen dat bestaande regels onevenredig zwaar uitpakken en het risico vergroten dat schepen verdwijnen of dat vervoer over water plaatsmaakt voor vervoer over de weg. Dit zou haaks staan op de ambitie om meer goederen en passagiers via de binnenvaart te vervoeren.
Tot slot werd gewezen op het belang van innovatie en smart shipping. Kamerleden zien grote kansen in digitalisering en (deels) autonoom varen om de binnenvaart duurzamer, veiliger en concurrerender te maken. Tegelijkertijd klonk de waarschuwing dat Nederland terrein dreigt te verliezen als regelgeving innovatie onvoldoende ruimte geeft en andere landen sneller experimenteren.
De rode draad in de Kamerinbreng is duidelijk: de binnenvaart wordt breed gezien als sleutel voor een duurzaam en bereikbaar Nederland, maar zonder samenhangend beleid, betrouwbare infrastructuur en uitvoerbare regels dreigt die rol juist onder druk te komen staan. Kamerleden riepen de minister op om nationale knelpunten actief weg te nemen en beleid zo vorm te geven dat verduurzaming en modal shift daadwerkelijk mogelijk worden.
Inbreng Minister Tieman in het commissiedebat: aan de slag met hoge HVO-prijs en aanvaringen
Minister Tieman heeft vorige week donderdag in de Tweede Kamer aangegeven samen met de staatssecretaris te bekijken wat de overheid kan doen aan de hoge kosten van HVO voor de binnenvaart. “Ik heb hierover ook een brief gekregen van de Koninklijke Binnenvaart Nederland, die dit aanhangig heeft gemaakt. Het heeft dus mijn aandacht,” zei hij. “Daarna gaan we het gesprek met de sector hierover aan,” voegde hij toe.
Voor de overgangsbepalingen voor kleine schepen is de verwachting dat aan het eind van dit jaar een besluit wordt genomen door het Europese overleg CESNI.
Daarnaast uitte de minister zorgen over het toenemende aantal aanvaringen met kunstwerken op de vaarweg Lemmer-Delfzijl. De financiële gevolgen zijn groot, en het wachten op het OVV-onderzoek duurt nog even. Minister Tieman onderzoekt daarom nu al maatregelen, zoals het beperken van aansprakelijkheid tot 1,5 miljoen euro – terwijl bij een aanvaring met een kunstwerk de kosten vaak hoger liggen – , technische verbeteringen in de stuurhut en andere oplossingen in overleg met de sector.
Deze onderwerpen worden ook meegenomen in het overdrachtsdossier voor zijn opvolger.
Het debat Maritiem was het laatste voor minister Tieman. In de afgelopen elf maanden heeft hij intensief contact gehad met alle aspecten van de sector en zich sterk ingezet voor vervoer over water. Koninklijke Binnenvaart Nederland is hem zeer erkentelijk voor zijn inzet en wenst hem veel succes in de toekomst.
